Bài 3 TRUNG QUỐC

[Mc.NeoSmod]

Bài 3 TRUNG QUỐC

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS nắm được:
- Nguyên nhân tại sao đất nước Trung Quốc rộng lớn trở thành nước nửa thuộc địa nửa phong kiến.
- Diễn biến và hoạt động của các phong trào đấu tranh chống đế quốc và phong kiến. Yï nghĩa lịch sử của các phong trào đó.
- Các khái niệm “Nửa thuộc địa, nửa phong kiến”, “Vận động Duy Tân”
2. Tư tưởng.
- Giúp HS có biểu lộ sự cảm thông, khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc, phong kiến, đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi.
3. Kỹ năng:
- Giúp HS bước đầu biết đánh giá về trách nhiệm của triều đình phong kiến Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc rơi vào tay các nước đế quốc, biết sử dụng lược đồ Trung Quốc để trình bày các sự kiện của phong trào Nghĩa Hòa đoàn và cách mạng Tân Hợi.

II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Bản đồ Trung Quốc, lược đồ cách mạng Tân Hợi, lược đồ “phong trào Nghĩa Hòa đoàn” tranh ảnh, tài liệu cần thiết phục vụ bài giảng.


III. TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1. Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Sự thành lập và vai trò của Đảng Quốc đại ở Ấn Độ
Câu 2: So sánh cao trào đấu tranh 1905-1908 với khởi nghĩa Xi-pay, rút ra tính chất, ý nghĩa của cao trào.
2. Dẫn dắt vào bài mới
Vào những năm cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, châu Á có những biến đổi lớn, riêng Nhật Bản đã chuyển sang chủ nghĩa tư bản sau cải cách Minh Trị. Còn lại hầu hết các nước Châu Á khác đều bị biến thành thuộc địa hoặc phụ Trung Quốc - một nước lớn của Châu Á song cũng không thoát khỏi thân phận một thuộc địa./ để hiểu được Trung Quốc đã bị các đế quốc xâm lược như thế nào và cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống phong kiến, đế quốc ra sao, chúng ta cùng tìm hiểu bài: Trung Quốc.

Hoạt động của GV và HS
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV: Em đã từng học về Trung Quốc thời cổ trung đại, hãy nói lên hiểu biết của em về đất nước này (Vị trí, dân số, lịch sử văn hóa)
- HS nhớ lại kiến thức đã học, và trả lời câu hỏi.
- GV nhận xét, bổ sung: rộng thứ 4 thế giới. Đông dân nhất thế giới, có lịch sử văn hóa lâu đời. Thời cổ đại là một trong những trung tâm văn minh lớn, thời trung đại là một nước phong kiến hùng mạnh đã tững xâm lược thống trị nhiều nơi (trong đó có Việt Nam) nhưng cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX Trung Quốc đã trở thành một nước nửa phong kiến, nửa thuộc địa. Để hiệu tại sao Trung Quốc bị xâm lược chúng ta cùng tìm hiểu nguyên nhân.
- GV tiếp tục nêu câu hỏi: Bằng kiến thức đã học về một số nước châu Á liên hệ với Trung Quốc, em hãy nêu lên một số nguyên nhân Trung Quốc xâm lược?
- HS nhớ lại kiến thức cũ, suy nghĩ, liên hệ với thực tiễn Trung Quốc, kết hợp SGK để tìm ra câu trả lời.
- GV gọi HS trả lời, nhận xét, bổ sung rút ra nguyên nhân
+ Thế kỉ XVIII đầu XIX các nước tư bản phương Tây tăng cường xâm lược thị trường thuộc địa, chúng hướng mục tiêu vào những nước phong kiến lạc hậu, khủng hoảng.
+ Trung Quốc là một thị trường lớn, béo bở, lúc này triều đại Mãn Thanh đã trở nên bảo thủ, phản động khiến Trung Quốc lâm vào tình trạng khủng hoảng suy yếu  Trung Quốc đã trở thành đối tượng xâm lược của nhiều đế quốc.
* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân
- GV thuyết trình: Trung Quốc đã tiếp xúc với các cường quốc phương Tây từ rất sớm (thế kỉ XVI) , song chính sách buôn bán của thương nhân phương Tây thường theo lối cướp biển, họ mang hàng hóa cướp được từ Ấn Độ, Inđônêxia, Châu Phi đến Trung Quốc đổi lấy chè, tơ lụa, đồ sứ.. Việc buôn bán không mang lại nhiều lợi lộc nên nhà Thanh đã đóng các cửa biển. Năm1757 chỉ còn mở một cửa biển Quảng Châu với nhiều quy chế khắt khe. Về sau nhà Thanh đã thực hiện chính sách “bế quan tỏa cảng” không buôn bán với các nước phương Tây.
- Vậy các nước phương Tây dùng thủ đoạn gì để xâm lược, len chân vào thị trường trung Quốc? Làm thế nào để bắt Trung Quốc phải mở cửa?
- HS suy nghĩ tìm câu trả lời.
- GV nhận xét và khẳng định: Từ thế kỉ XVIII cách mạng công nghiệp được tiến hành, yêu cầu mở rộng thị trường của các nước Âu, Mĩ càng mạnh mẽ, do vậy các nước phương Tây dùng mọi thủ đoạn, tìm cách quyết tâm ép Trung Quốc mở cửa.
- GV yêu cầu HS đọc SGK để thấy được quá trình các đế quốc xâm lược Trung Quốc.
- GV gợi ý: Những nước nào đã tham gia xâu xé Trung Quốc; Trung Quốc bị phân chia như thế nào, Ai là người đi đầu trong quá trình xâm lược.
- HS theo dõi SGK theo hướng dẫn của GV
- GV trình bày: đi đầu trong quá trình xâm lược Trung Quốc là thực dân Anh. Chúng đã đưa thuốc phiện nhập lậu vào Trung Quốc, số người Trung Quốc dùng bạc trắng để mua thuốc phiện do đó bạc trắng tuồn ra nước ngoài nhiều. Vua Đạo Quang đã lệnh cho Lâm Tắc Từ làm khâm sai đại thần chủ trì việc cấm thuốc phiện. Lâm Tắc Từ tìm, thu được ở Quảng Đông hơn 20 vạn thùng thuốc phiện (khoảng hơn 237 vạn kg). Ông đem toàn bộ số thuốc phiện thu được thiêu hủy ở biển Hồ Môn, 22 ngày đêm mới cháy hết. Lấy cớ này thực dân Anh đã tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Trung Quốc, chiến tranh thuốc phiện bùng nổ 1840-1842, nhà Thanh thất bại phải ký điều ước Nam Kinh chấp nhận các điều khoản theo yêu cầu của thực dân Anh.
- GV yêu cầu HS đọc nội dung điều khoản Nam Kinh trong SGK, rút ra nhận xét.
- HS theo dõi SGK tự nhận xét, trả lời.
- GV nhận xét bổ sung: Trung Quốc phải mở 5 cửa biển cho thương nhân Anh buôn bán là Quảng Châu, Phúc Châu, Ninh Ba, Hạ Môn, Thượng Hải. Trung Quốc phải cắt Hồng Kông cho Anh, bồi thường chiến phí 21 triệu bảng Anh, Anh được hưởng quyền lãnh sự tài phán ở Trung Quốc, tức quyền xét xử tội phạm người Anh trên đất Trung Quốc. Đây là Hiệp ước bất bình đẳng đầu tiên mà Trung Quốc phải ký với nước ngoài. Hiệp ước này mở đầu cho quá trình biến Trung Quốc từ một nước độc lập trở thành một nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến (chế độ một nước độc lập về chính trị, nhưng trên thực tế chịu ảnh hưởng chi phối về kinh tế - chính trị của một hay nhiều nước đế quốc, không bị đặt dưới quyền thống trị trực tiếp của thực dân song chủ quyền dân tộc bị vi phạm, phải phụ thuộc nhiều vào đế quốc)
- GV tiếp tục trình bày: Đi sau thực dân Anh các nước Đức, Nga, Pháp, Nhật Bản đua nhau nhảy vào xâu xé Trung Quốc.
-GV kết hợp sử dụng bản đồ Trung Quốc chỉ những vùng lãnh thổ bị đế quốc xâm chiếm.
+ Anh chiếm châu thổ sông Dương Tử.
+ Đức chiếm Sơn Đông
+ Pháp chiếm Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông
+ Nga, Nhật Bản chiếm vùng Đông Bắc ...  Trung Quốc bị nhiều đế quốc xâu xé.
- GV hướng dẫn HS theo dõi bức tranh “Các nước đế quốc xâu xé Trung Quốc” trong SGK: Trung Quốc được ví như một chiếc bánh ngọt khổng lồ, cầm dĩa đứng xung quanh là Nhật hoàng, Nga hoàng, Thủ tướng Anh, Thủ tướng Pháp, Thủ tướng Đức, Tổng thống Mĩ, nét mặt người nào cũng đăm chiêu, chắc hẳn đang nghĩ cách len chân vào thị trường Trung Quốc “Cắt một miếng bánh béo bở”.
GV có thể giải thích thêm: Sở dĩ không một nước tú bản nào một mình xâm chiếm và thống trị Trung Quốc là vì mặc dù Trung Quốc đã rất suy yếu, nội bộ bị chia rẽ, nhưng dầu sao mảnh đất này vẫn là “một miếng mồi quá to mà không một cái mõm dài nào của chủ nghĩa thực dân nuốt trôi ngay được cho nên người ta phải cắt vụn nó ra, cách này chậm hơn nhưng khôn hơn” - Hồ Chí Minh.
* Hoạt động 3: Cả lớp, cá nhân
- GV hỏi: Trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến, xã hội Trung Quốc nổi lên mâu thuẫn cơ bản nào? Chính sách thực dân đã đưa đến hậu quả xã hội như thế nào?
- HS suy nghĩ, trả lời câu hỏi.
- GV bổ sung, chốt ý: Chính sách thực dân đã làm cho mâu thuẫn xã hội lên cao, trong đó 2 mâu thuẫn nổi cộm nhất là:
Nhân dân Trung Quốc > < đế quốc
Nông dân > < phong kiến
Mâu thuẫn đó đặt ra cho cách mạng Trung Quốc 2 nhiệm vụ: chống phong kiến và chống đế quốc. Hai nhiệm vụ này được thực hiện như thế nào ở cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, chúng ta cùng tìm hiểu phần II ...

4. Sơ kết bài học
- Củng cố: Nguyên nhân của cuộc đấu tranh chống đế quốc phong kiến ở Trung Quốc, tính chất ý nghĩa của cách mạng Tân Hợi.
- Dặn dò: HS học bài cũ, làm câu hỏi bài tập SGK, đọc trước bài mới.

[[H.G] sherry]

boc tem